Bergama Kağıdı Parşömenin Öyküsü

Her pazartesi organik ürünler pazarı olan bir kent düşünün ve en önemlisi Parşömen.Bergama'da bulundu ve yüzyıllar sonra yeniden yaşatılmaya başlandı.Bergama denince öncelikle akla kütüphane gelir.Tarih çağları yazılı dönemle başlar ve tarihin belgelerinin ışık merkezinin en büyüğü Bergama'dır.200.000 kadar kitabıın Julius Sezar'ın İskenderiye Savaşı'ndaki tahribatları sonucu,Bergama'dan Cleopatra'ya armağan olarak İskenderiye Kütüphanesi'ne gönderildiği biliniyor.

Parşömenin bulunması,ateşin ve tekerleğin bulunması kadar önemli.Bu buluş,insanlık tarihine ışık tutmuş;Hipokrat yemini,Kuran'ı Kerim ve İncil,Amerikan bağımsızlık bildirgesi ilk defa parşömen üzerine yazılmıştır.Bu eserler halen saklanmakta ve okunabilmektedir.M.Ö 2400 yıllarından M.ö 11.yy'a kadar yazı aracı olarak papirüs kullanılır.İskenderiye Kütüphanesi ve Bergama Akropol Kütüphanesi arasındaki belge zenginliği ve gizli bir rekabet başlatır.M.Ö 11.yy'da Mısır Krallıpının Bergama'ya papirüs ambargosu uygulaması bir kriz yaratır.Bu krizi önlemek için Bergama Kralaı 11.Eumenes yeni bir yazı malzemesi bulunmasını ister ve bulanı ödüllendireceğini  duyurur.Çok geçmeden Sardesli sanatçı Krates,krala dişi buzağı derisinden özel biçimde hazırlanmış, üzerinde yazı yazılabilen bir örnek getirir.Kısa zamanda benimsenir ve adı Parşömen olur.Hiçbir parçanın diğerine benzememesi,yırtılmamıs,alev almaması,üzerinde yazı okunurken gözü yormaması ve olağanüstü dayanıklı olması insanlık var olukça üzerine yazılan eserleri kalıcı kılmıştır Parşömeni.Krates'in yardımcısı İradiko, derileri ince bölümlere ayırarak parşömenleri daha kullanışlı hale getirmiştir.Bu kağıda Bergama Kağıdı (Charta Pergamena ) denilmiştir.İlk parşömen oğlak derisinden yapılmış;sonraları  ölü doğmuş veya anne karnından alınan oğlak yada kuzu derisinden yapılmaya başlanmıştır.Özel bir işçilik gerektiren deri,iyi bir tabaklanma işleminden geçmektedir.Dünyada sadece Bergama'da üretilmektedir.

Pergamon Parchment 2007 yılında BERKSAV (Bergama Kültür ve Sanat Vakfı)'nın gündemine oturmuş ve dernek başkanı Macit Gönlügür'ün yılmaz mücadelesi ile şekillenmiş hediyelik eşya standlarında ve uluslararası turizm yayınlarında yerini almışır.Bergama'da "Söz egemendir ama söze bilgelik katanlar kağıda aktararak erdem saçmışlardır;çünkü söz hitabet gerektirir; hatip yazı ile dizgin vurur,söz uçar; gökkubbede baki kalan yazıya düşen kelamdır.Söz dünden bugüne değişir,yazı değişenleri gösterir,okuyanda değişime girer ve işte bu nedenlerden kitaplar bizi durağanlıktan ve sıradanlıktan kurtarır.

Kaynaklar

* Kıyı Dergisi Sayı 8, Sayfa 35