Hayvanlarda Sismik Haberleşme

"İnsanoğlunun ancak zaman içinde tespit edebildiği çeşitli tipteki sarsıntılar, bazı hayvanların vücutlarına yerleştirilmiş mükemmel sistemler sayesinde rahatlıkla algılanabilmektedir. Sismik haberleşmede kullandıkları bu sistemler sayesinde hayvanlar, çok küçük sarsıntıları bile tespit edebilmektedir.Bazı hayvanlar, tepinme veya ses çıkarma yoluyla biyosismik işaret veya dalgalar meydana getirir. Işıktan çok daha küçük dalga boylarına sahip bu sismik dalgalar, yüzeyde yayılmaktadır (Rayleigh dalgaları). Tepinme veya vurma gibi hareketlerle oluşturulan biyosismik işaretler; eklembacaklılar, balıklar, sürüngenler, amfibiler, yengeç, fare, sincap ve diğer küçük memeliler arasında, haberleşme, av bulma ve yırtıcı hayvanlardan korunmada kullanılmaktadır. Bunların sadece kısa mesafelerde değil, uzun mesafelerde de kullanılıyor olabileceğine dâir bazı işaretler vardır. Son yıllarda bu küçük omurgalıların yanında, aslan, gergedan, boğa ve fil gibi daha büyük sismik dalgalara sebep olabilecek büyük memelilerde de, bu metodun haberleşmede ve diğer bazı sahalarda kullanıldığı tespit edilmiştir.Sismik haberleşmeye uygun yaratılan hayvan anatomileri
Bazı hayvanların anatomik yapısı sismik haberleşmeye uygun yaratılmıştır. Meselâ yunuslarda, köpek balıklarından korunmada akustik algılamaya yardım ettiği tahmin edilen çene altı yağları bulunmaktadır. Aynı cins yağın bir köstebek türünün vücudunda da titreşimlerin algılanmasına yardımcı olduğu tahmin edilmektedir. Yunusların altçenelerinde bulunan yağlar, gelen sesin şiddetinin iki kat büyütülmesine vesile olmaktadır. Deniz ayılarında (Trichechus manatus) yağla doldurulmuş kıkırdak boşluğun ve kafatasındaki yağ birikiminin, ses algılama ve çıkarmada vazife gördüğü tahmin edilmektedir. Fillerin ayaklarındaki ve kafalarındaki sert kıkırdak ve yağ dokusu, bu hayvanların sesleri ve sismik dalgaları muhtemelen daha verimli algılamalarında rol oynamaktadır. Fillerin, böbrek, mide etrafı ve diğer iç organlarında kış mevsiminde yağlar neredeyse tükenirken, haberleşmede kullandığı ayak ve baş kısımlarındaki yağ miktarlarında bir azalma olmaması da buna yorulmaktadır. Bu kıkırdak ve yağca yoğun yapının, fillerin yerden gelen titreşimlere karşı hassasiyetini artırdığı tahmin edilmektedir. Ayrıca yapılan gözlemlere göre filler, bir titreşim esnasında ağırlıklarını öne doğru vermektedir; böylece fillerin ayaklarının bu titreşimleri algılamaya yarayan yağ ve kıkırdaktan meydana gelmiş kısımları yere % 10 nispetinde daha fazla temas etmektedir.

Büyük omurgalıların deri yüzeyleri dokunma ve gerilme gibi mekanik uyarılara reaksiyon gösteren sinir uçlarıyla (mechanoreceptor) donatılmıştır. Bunlardan en yaygın olan basınç reseptörü (Pacinian corpuscles) biraz derine, dokunma reseptörü (Meissner corpuscles) daha yüzeye, titreşim reseptörü (Herbst corpuscles, Lamellated corpuscles) ise, daha çok bacaklara yerleştirilmiştir. Bu alıcıların yerleri, yaratılıştaki mükemmelliğin bir işareti olarak fonksiyonlarına uygundur.

Kaynaklar
- C. E. O'CONNELL-RODWELL, L. A. HART, AND B. T. ARNASON, Exploring the Potential Use of Seismic Waves as a Communication Channel by Elephants and Other Large Mammals.
- Dr. Selim Aydın, Sızıntı Dergisi, Ocak 2000, Sayı: 252 Sismolog Karınca ve Termitler: Geleceğin Zelzele Uzmanları mı?
- Dr. S. Hakan Durmuş, Hayvanlar Depremi Önceden Haber Verebilir mi? Ekoloji Dergisi Sayı: 14. Sayı (Nisan-Haziran 2007).
- Caitlin O'Connell-Rodwell, Roland Günther and Simon Klemperer, Geophysical Research Letters 31 L11602
- Kimchi T, Reshef M, Terkel J. Evidence for the use of reflected self-generated seismic waves for spatial orientation in a blind subterranean mammal.
- Kimchi T, Terkel J, Mole rats (Spalax ehrenbergi) select bypass burrowing strategies in accordance with obstacle size.
- http://news-service.stanford.edu/news/2001/march14/elephants-37-a.html
- Kimchi T, Terkel J, Detours by the blind mole-rat follow assessment of location and physical properties of underground obstacles