Süpernova Nedir-Süpernova Nasıl Oluşur-Özellikleri

Süpernova Nedir-Süpernova Nasıl Oluşur-Özellikleri
Süpernova, biimadamlarınca şöyle ifade ediliyor: "Yıldızlar yakıtlarını tükettikten sonra, kendi yerçekimlerine karşı koyacak bir kuvvetten yoksun kaldıklarından dolayı kendi içlerine çökmeye başlıyorlar. Bu çöküş sonucunda, yıldızın cinsi ve kütlesine bağlı olarak, evrende görülebilecek en güçlü patlama olan Süpernova patlamaları oluşuyor."
Dünyanın 4,5 milyar yıllık yaşı boyunca yeryüzünde yaşayan canlıların büyük bölümü, beş ayrı dönemde ve bu dönemlerin her birinde topluca yok oldu. Canlı türlerinin üçte ikisinin yok olduğu birinci dönemdeki yokoluşun sorumlusunun, ozon tabakasındaki delinme olduğu sanılıyor. Amerikalı bilimadamlarının yaptığı araştırmalara göre, dünyadan 10 bin ışık yılı uzaklıktaki bir süpernovanın 440 milyon yıl önce patlaması sonucunda dünya atmosferi gama ışını bombardımanına tutuldu ve bu da ozon tabakasını deldi. O dönemde yaşam, ilkel canlı yaratıklar biçiminde yalnızca suda veilkel bitkiler biçiminde karada vardı.
Sudaki yaratıkların özellikle yüzeye yakın yaşayanları neredeyse tümüyle yok oldu. Böylece yeryüzündeki tüm canlı türlerinin üçte ikisi, ozon tabakasının delinmesi sonucu yok oldu. AP'nin bugünkü haberine göre araştırmayı yapan ekibin başkanı Kansas Üniversitesi'nden astronom Adrian L. Melott, türlerin topluca yok olduğu "Ordovician" adlı bu dönemin, o çağdaki buzul devrinin de başlangıcı olduğuna, bunun nedeninin de aynı süpernova patlaması olabileceğine dikkati çekti. Melott, dünyanın 4,5 milyar yıl boyunca bir çok kez gama ışını bombardımanına maruz kaldığını belirterek, "Her birkaç yüz milyon yılboyunca gama bombardımanı oluyor. Bu bombardıman bugün de yeniden başlayabilir, bundan birkaç milyon yıl sonra da" görüşünü savundu. Ancak bilim adamları, günümüzde böyle bir felakete yol açabilecek olan, dünyaya yakın bir süpernova bulunmadığını belirtiyorlar. Türlerin üçte ikisinin yokolduğu Ordovician dönemini 360 milyon yıl önceki Devonian izledi. Bu dönemde türlerin yüzde 60'ı yok oldu. 250 milyon yıl önceki Permian-Triassic döneminde ise türlerin yüzde 90'ı yok oldu. 220 milyon yıl önceki Triassic döneminde ise türlerin yarısı yok olurken, 65 milyon yıl önceki Cretacious-Tertiary döneminde, dinozorlar dahil, yeryüzündeki türlerin yarısı ortadan kalktı. Bu son yokoluşa, yeryüzüne düşen bir dev göktaşının yol açtığı görüşü ağır basıyor.
Gökbilimciler süpernovaları nasıl sınıflandırır? 1a tipi bir süpernova nedir?

Gökbilimciler, süpernovaları iki kez sınıflandırmak geleneğini sürdürüyorlar: önce kuramsal çıkarsamalara göre, sonra da bir kez daha gözleme dayalı kanıtlara göre.
Süpernovalar arasındaki kuramsal ayrım tetikleme mekanizmasına dayanıyor. Yani, yıldızın merkezinde şiddetli bir zincirleme termonükleer reaksiyon ya da merkezin kendi üzerine çökmesi. Çekirdek çökmesi, Güneş'ten çok daha büyük kütleli yıldızın, yakıtını sadece demir külü kalana dek tükettiği zaman ortaya çıkar. Demir, nükleer füzyon yoluyla enerji üretemediğinden, yerçekimi baskın çıkar ve çekirdek şiddetle içine doğru çöker; geride bir kara delik ya da bir nötron yıldızı kalır.
Öte yandan, termonükleer zincir tepkimesi, hidrojen ve helyum füzyonu aşamalarını tamamlamış Güneş benzeri bir yıldızın dış katmanlarını yavaşça uzaya salmasından sonar açığa çıkan sıkışmış ve sıcak merkezinden başka birşey olmayan bir "beyaz cüce"nin, henüz bu aşamalara gelmemiş bir komşu yıldızdan aşırı ölçüde kütle çeldığında meydana gelir. Üzerine yağan gaz sonucu beyaz cüce'nin kütklesi, 1.4 Güneş kütlesini aştığında oluşan zincirleme tarmonükleer tepki, beyaz cüceyi yok eder ve geriye yalnızca nükleer bir ışınım kalır. (Radyoaktif nikel once radyoaktif kobalta ve o da bozunarak demir atomlarına dönüşür. Evrendeki demirin büyük bir bölümü bu yolla oluşmuştur).
Gökbilimciler, süpernovaları ayrıca gözlenen hidrojen gazına göre de sınıflandırıyorlar. Tanımı gereği 1. tip süpernovalarda hidrojen atımı olmaz. 2. tip süpernovaların uzaya saçtığı maddeler arasındaysa, evrenin başlangıcında ortaya çıkmış bu elementin varlığı gözlemlenir. Gökbilimciler ayrıca, 1. ve 2. tip süpernovaları silikon ve kalsiyum gibi ağır elementlerin bulunup bulunmamasına göre alt gruplara da ayırıyorlar. (1a, 1b, 1c, 2-P, 2-L, 2-n ve 2b).
Genel olarak en yüksek parlaklıkları ve ardından oluşan donuklukları sabit ve öngörülebilir olarak kabul edildiğinden, 1a tipi süpernovalar 1998'den beri astronomik uzaklık belirtimlerinde sıkça kullanılmakta.
gençbilim ve tübitak sitelerinden faydalanıldı..